کنجد و خواص آن

کنجد

Sesamum (کنجد)
Sesame plants
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: گیاه
(طبقه‌بندی‌نشده): گیاهان گلدار
(طبقه‌بندی‌نشده): دولپه‌ای‌های نو
(طبقه‌بندی‌نشده): آستریدها
راسته: نعناسانان
تیره: کنجدیان
سرده: Sesamum
گونه: S. indicum
نام علمی
Sesamum indicum
کارل لینه
مترادف‌ها
  • Dysosmon amoenum Raf.
  • Sesamum africanum Tod.
  • Sesamum occidentalis Heer & Regel
  • Sesamum oleiferum Sm.
  • Sesamum orientale L.
  • Volkameria orientalis (L.) Kuntze

کُنجِد یا کُنجید که سمسم و جلجلان هم نامیده می‌شود، گیاهی است از رده دولپه‌ای‌های پیوسته گلبرگ که سردسته تیره کنجدها است. این گیاه یک ساله‌است و ارتفاعش بالغ بر یک متر است. قسمت فوقانی ساقه‌اش پوشیده از کرک است ولی قسمت‌های تحتانی آن عاری از کرک است. برگ‌هایش در قسمت قاعده به طور متناوب و در قسمت‌های انتهایی ساقه به طور متقابل قرار گرفته‌است و پهنک برگ‌ها بیضوی و دراز و نوک تیز است و در قسمت قاعده ساقه پهن‌تر از قسمت انتهایی است. گل‌های آن که به طور منفرد و در کناره برگ‌های قسمت انتهایی ساقه قرار دارد، شامل قطعات پنج تایی به هم پیوسته‌است و تعداد پرچم‌ها ۴ عدد است. میوه‌اش کپسولی و محتوی دانه‌های کوچک مسطح و بیضوی است. دانه‌های کنجد به سبب دارا بودن روغن قابل استخراج تنها قسمت مورد استفاده گیاه است.

محتویات 

  • ۱ روغن کنجد
  • ۲ عوارض جانبی کنجد و روغن کنجد
  • ۳ پخت و پز کنجد
  • ۴ ترکیبات کنجد
  • ۵ ساخت روغن کنجد
  • ۶ ترکیبات روغن کنجد
  • ۷ تاریخچه ی کنجد
  • ۸ کاربرد های صنعتی کنجد
  • ۹ خواص دارویی کنجد
  • ۱۰ خواص دارویی روغن کنجد
  • ۱۱ نگارخانه

روغن کنجد 

موارد مصرف: عمدتاً مصرف خوراکی دارد و در صنایع داروسازی از آن به عنوان حلال در محلول‌های تزریقی عضلانی استفاده می‌شود و استعمال خارجی آن بر اندام‌های مختلف بدن می‌باشد. روغن کنجد به عنوان پادزهر سموم نیز به کار گرفته می‌شود. همچنین در درمان لک سوختگی روی بدن استفاده دارد. مصرف مداوم کنجد می‌تواند بر تقویت حافظه تأثیر گذار باشد. روغن کنجد روغن خوراکی حاصل از دانه‌های کنجد می‌باشد که یک روغن پخت‌وپز در کشورهای جنوب هند، چین، ژاپن، خاورمیانه، کره استفاده می‌شود و همچنین به عنوان یک تقویت کننده عطر و طعم در غذاهای آسیای جنوب شرقی کاربرد دارد. روغن کنجد از دانه کنجد غنی شده گرفته شده است که جایگزین پزشکی گردیده است. بعنوان ماساژ سنتی و انواع شیوه‌های درمانی به روز استفاده می‌شود. پزشکی سنتی در هند واقع در منطقه «آیورودا» از روغن کنجد جهت آرام کردن علائم مربوط به استرس استفاده می‌شود. تحقیقاتی که در حال اجرا است، نشان می‌دهد که وجود آنتی اکسیدان غنی شده و چربی‌های اشباع نشده در روغن کنجد می‌تواند به کنترل فشار خون کمک کند. این روغن بعنوان محبوبترین روغن در آسیا و همچنین یکی از اصلی‌ترین محصول روغنی شناخته شده است، به منظوراستخراج روغن با توجه به محدودیت برداشت دستی وجود دارد امروزه از روش‌های مدرن برای تولید آن استفاده می‌گردد.

عوارض جانبی کنجد و روغن کنجد

مانند دانه کنجد که روغن کنجد از آن مشتق شده، ممکن است تولید واکنش‌های آلرژیک، از جمله آنافیلاکسی کند. حدود ۱٪ از جمعیت به محصولات غذایی کنجد به دست آمده حساسیت دارند. از آنجا که از اثرات ملین دارد، روغن کنجد نباید توسط افرادی که اسهال دارند استفاده شود.

کنجد با همه ی خواصی که دارد برای معده های ضعیف مناسب نیست زیرا سخت هضم میشود. اینگونه افراد باید کنجد را با عسل و سرکه بخورند.

 

پخت‌ و پز کنجد

روغن کنجد نور دارای نقطه دود بالا و مناسب برای سرخ کردن عمیق است، در حالی که روغن کنجد تیره (از دانه کنجد بو داده) دارای نقطه دود کمی پایین‌تر و نامناسب برای سرخ کردن عمیق است. در عوض می‌توان آن را برای سرخ کردن گوشت یا سبزیجات یا برای ساخت املت، استفاده کرد. غذاهای شرق آسیا اغلب برای چاشنی از روغن کنجد بو داده استفاده می‌شود. چینی‌ها از روغن کنجد در تهیه وعده‌های غذایی برای زنان در زندان پس از زایمان استفاده می‌کردند روغن کنجد محبوب‌ترین روغن در آسیا، به ویژه در کره، چین، و کشورهای جنوب هند از کارناتاکا، آندرا پرادش، و تامیل نادو، جایی که استفاده گسترده آن شبیه به روغن زیتون در مدیترانه است.

 

ترکیبات کنجد

کنجد دارای پروتئین ,ویتامین های B , D , E , F و لسیتین میباشد.

ساخت روغن کنجد

روغن کنجد یکی از روغن های اشباع نشده و مفید برای بدن است ودر آمریکای شمالی و کانادا به مقدار زیاد مصرف میشود و دلیل آن این است که این روغن نه تنها کلسترول بدن را بالا نمیبرد بلکه آن را کاهش میدهد.

برای تهیه ی روغن کنجد معمولا دانه ها را میشویند سپس آسیاب کرده و در آب میریزند تا پوست آنکه سبک است ,روی آب بیاید و آن را جدا میکنند. بعد دانه ها را خشک کرده و در آب جوش میریزند و خمیر میکنند سپس این خمیر را تحت فشار قرار داده تا روغن آن جدا شود. این روغن را روغن سرد فشار اول می نامند و از تفاله ی باقی مانده ی تحت اثر فشار و گرما ,روغنی به دست می آید که به روغن گرم یا فشار دوم معروف است که البته ارزش غذایی روغن سرد را ندارد. تفاله ی باقی مانده از این مرحله را معمولا برای مصرف دام به کار میبرند. این تفاله از نظر داشتن مواد پروتئینی غذای خوبی برای گاو های شیرده است.

ترکیبات روغن کنجد

روغن کنجد از اسیدهای چرب زیر تشکیل شده است.

اسیدهای چرب حاکثر حداقل نامگذاری
پالمیتیک ۰٫۱۲٪ ۰٫۷٪ c16:۰
پالمیتولئیک ۰٫۵٪ مقدار کم c16:1
استئاریک ۰٫۶٪ ۳٫۵٪ c18:۰
اولئیک ۰٫۵٪لینو ۰٫۳۵٪ c18:۱
لینولئیک ۰٫۵٪ ۰٫۳۵٪ c18:۲
لینولنیک ۰٫۱٪ مقدار کم c18:3
اکوسنوئیک ۰٫۱٪ مقدار کم c20:1

تاریخچه

کنجد از قدیمی ترین چاشنی های شناخته شده ای است که قدمت آن به ۱۶۰۰ سال پیش از میلاد مسیح بر میگردد. نام علمی کنجد Sesamun indicum است.

 

کاربردهای صنعتی کنجد

در صنعت، روغن کنجد ممکن است به عنوان موارد ذیل استفاده شود:

  • ماده حلال در داروها تزریق می‌شود و یا به صورت قطره‌ای داخل رگ تزریق می‌شود.
  • در محصولات آرایشی که حاوی روغن است.
  • پوشش دانه برای جلوگیری از حملات شپش ذخیره می‌شود و همچنین بعنوان حشره کش برای برخی از حشره کش‌ها استفاده می‌شود.

درصد روغن پایین به صورت محلی در صابون‌ها، رنگ‌ها، روان‌کننده‌ها، و روشنایی استفاده می‌شود.

خواص دارویی کنجد

برای چاق شدن و تقویت نیوی جنسی موثر است.

برای رفع قولنج ,کنجد را آسیاب کرده و با سرکه مخلوط کنید و به مقدار نصف وزن کنجد ,مغز بادام پوست کنده به آن اضافه کنید و سپس آنها را پودر کنید و هر روز به مقدار یک قاشق سوپ خوری از آن مصرف کنید.

کنجد گرفتگی صدا را از بین میبرد و نرم کننده ی معده و روده است.

کره ی کنجد که در کانادا به نام تاهیتی معروف است ,غذای خوبی برای رشد کودک میباشد.

برگ کنجد را اگر به سر بمالید باعث رشد و سیاهی موی سر میشود.

کنجد فشار خون را کاهش میدهد.

کنجد ضد رماتیسم است.

برای رفع ناراحتی کیسه ی صفرا موثر است.

دم کرده ی برگ کنجد اسهال خونی را برطرف میکند.

روغن کنجد برای رفع تنگی نفس و سرفه ی خشک و زخم ریه مفید است.

روغن کنجد سوزش ادرار را رفع میکند.

از روغن کنجد به جای روغن زیتون در سالاد استفاده میشود.

خواص دارویی روغن کنجد

روغن کنجد به‌صورت سنتی برای درمان اختلالات التهابی کاربرد زیادی دارد. نقش ضدالتهابی روغن کنجد به دلیل وجود مقادیر بالای اسید اولیک در آن است از طرفی سزامین موجود در این روغن سبب تنظیم ایمنی بدن می‌شود. _ کمک به دفع سنگ‌های کلیوی به شرط تداوم در مصرف _ برطرف کننده سوزش معده.

 

نگارخانه

منبع : ویکی متن

اگر مطلب را پسندیدید مارا در شبکه های اجتماعی محبوب کنید



دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *