سیاه دانه ,روغن سیاه دانه و خواص آن ها

سیاه‌دانه

سیاه‌دانه
سیاه‌دانه دمشقی (راست) و سیاه‌دانه (چپ)
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: گیاهان
گیاهان گلدار
رده: دولپه‌ای‌ها
راسته: گل‌های ساعت
تیره: آلالگان
سرده: سیاه‌دانه‌ها

سیاه‌دانه، یا «شونیز» (انگلیسی: Nigella Sativa) گیاهی یک‌ساله و گلدار و بومی جنوب غربی آسیا است.

سیاه دانه گیاهی علفی است با برگ های شانه ای منقسم با قطعات طویل ,گل های آن بدون مهمیز ,گلپوش دو ردیفی ,گل ها منظم و کوتاه قد ,پرچم ها متعدد و مارپیچی میباشند. این گیاه دو لپه ای است و رنگ گل ها در یک گونه ,سفید ,صورتی یا بنفش است.

در ایران این گیاه به‌ویژه در اراک و اصفهان به فراوانی می‌روید. از دانهٔ این گیاه به عنوان دارو استفاده می‌شود.

سیاه‌دانه از راستهٔ گل‌های ساعت (Ranunculales) و تیرهٔ آلالگان (Ranunculaceae) است. دانه‌اش دارای اثر قاعده‌آور، ضد کرم، ضد باکتری، مسهل و زیادکننده ترشحات شیر است.

سیاه‌دانه مزه‌ای تلخ و ادویه‌ای دارد با کمی ته‌مزهٔ توت فرنگی. از سیاه‌دانه در در مصارف دارویی استفاده می‌شود.

روغن سیاه دانه به عنوان مرهم برای آکنه و ضایعات پوستی استفاده می شود. دانه های Nigella Sativa به عنوان سیاه دانه یا Black Cumin شناخته شده اند و در طب گیاهی کاربرد دارند. در آب و هوای سرد و معتدل میتوان این گیاه را یافت. سیاه دانه از جمله گیاهانی است که فواید درمانی گوناگونی برای آن بیان شده است.

در طی قرن ها روغن این گیاه برای بالا بردن سطح سلامتی در آسیا ,خاور میانه و آفریقا استفاده شده است.

خمیر سیاه دانه غذای محلی در آسیای میانه است که از دانه های سیاه دانه تولید میشود.

دانه‌های گیاه سیاه‌دانه.

نام‌های دیگر

سیاه‌دانه، سیاه تخمه، سرنیچ سیاه، سنوخ سیاه، کمون اسود، شونیز، شونوز و کمون هندی.

سیاه دانه در ادیان گوناگون

در آیین زرتشتی

سیاهدانه در فرهنگ زرتشتی از بهترین داروهاست و همیشه بدست ایرانیان بکار میرفته است. سیاهدانه برای افزایش نیروی ایمنی جان و تن سودمند است.

در آیین اسلام

پیامبر اسلام محمد مصطفی در مورد سیاه دانه گفته است:« هیچ بیماری نیست مگر شفای آن در سیاه دانه است جز مرگ »

خواص دارویی

سیاه دانه از نظر طب سنتی ایران گرم و خشک است و مصلح آن کتیرا میباشد.

سیاه دانه و روغن آن موثرترین و مفیدترین چیزی است که تقریبا برای هر بیماری، آلرژی یا حساسیت و حتی بیماری‌های جدی مانند نفس تنگی ،دیابت، اختلالات در سیستم دفاعی بدن، زردی ، ایدز و حتی سرطان ,دارو می‌باشد.

از این گیاه در طب سنتی به منظور جلوگیری از اثرات جانبی دارو های شیمیایی استفاده میشود. علاوه بر این به عنوان داروی طبیعی برای درمان بسیاری از بیماری های حاد و نیز شرایط مزمن استفاده می شده است.

  • این دانه بومی جنوب غربی آسیاست و از قدیم به عنوان ضد انگل، ضد باکتری و مسهل استفاده می‌کردند.
  • مصرف سیاه‌دانه برای زنان شیرده مفید است زیرا باعث افزایش ترشح شیر می‌شود.
  • تحقیقات نشان داده است مواد معدنی و ویتامین‌های موجود در سیاه‌دانه در درمان دیابت، سل، بیماری‌های قلبی و عروقی، کم‌خونی و میگرن مفید است.
  • اسیدهای چرب ضروری فراوان موجود در سیاه‌دانه آن را به نوعی مواد غذایی ضد سرطان تبدیل کرده که در حفظ سلامت پوست و مو نیز مفید است.
  • سیاه‌دانه آهن و پتاسیم فراوانی دارد و علاوه بر تقویت سیستم ایمنی بدن، باعث رفع مسمومیت خونی و یبوست می‌شود.
  • مصرف روغن سیاه‌دانه در برنامه غذایی در کاهش قند خون، تعادل فشارخون، بهبود آرتروز و التهاب لثه مؤثر است و کلیه و مجاری ادرار را تصفیه می‌کند.
  • سیاه‌دانه دارای خواص بسیار زیادی از جمله درمان سرطان‌ها، درمان زخم معده، نابودی سموم در کبد و نیز تنظیم سیستم گوارش بدن است.
  • ضد میکروب و ویروس است.
  • ضد تومور (سرطان) میباشد.
  • ضد التهاب است.
  • آنتی اکسیدان (ضد سرطان) میباشد.
  • باعث شلی و انبساط ماهیچه میشود.
  • از دانه ی این گیاه همراه با کنجد برای مطبوع شدن انواع نان و شیرینی استفاده میشود.

درمان بیماری‌ها با سیاه دانه

سرگیجه و درد گوش

یک قاشق مرباخوری عسل را با چند قطره روغن سیاه دانه مخلوط کرده و هر صبح ناشتا، میل کنید. این کار را حداقل تا ۱۱ روز ادامه دهید.

روماتیسم

یک فنجان روغن سیاه دانه را گرم کنید. سپس قبل از خواب آن را در محل درد بمالید و خوب ماساژ دهید. بعد محل مورد نظر را با یک تکه پارچه پشمی باندپیچی نموده و استراحت کنید.

اسهال

یک قاشق غذاخوری سیاه دانهٔ آسیاب شده را با نصف استکان عصارهٔ تره تیزک (شاهی) مخلوط کرده و پس از صرف غذا در سه وعده میل نمایید.

ناراحتی‌های کبدی

مقداری از پودر سیاه دانه را با گیاه صبر زرد (آلوئه ورا) و عسل مخلوط کرده و هر صبح ناشتا، به مدت هفت روز یک قاشق مرباخوری از آن را میل کنید. همچنین می‌توانید روغن سیاه دانه را که در حال جوش است، با غنچهٔ برگ‌های بید (برگ‌های کوچک) مخلوط کرده و پیش از خواب یک قاشق مرباخوری از آن را به مدت یک هفته میل کنید.

سردرد و میگرن

نصف قاشق سیاه دانه آسیاب شده را با نصف قاشق انیسون (دانه‌هایی شبیه رازیانه دارد) و سه تکه میخک کوبیده شده، مخلوط کنید و با یک لیوان شیر بجوشانید (بهتر است کمی عسل خالص نیز اضافه کنید). یک فنجان از این معجون دارویی را می‌توانید در هنگام شروع سردرد و میگرن بنوشید. در ضمن با روغن سیاه دانه، گیجگاه و شقیقه خود را چرب کنید.

درد و ناراحتی‌های کلیوی

یک استکان سیاه دانه را در یک لیتر آب بجوشانید و با عسل شیرین کنید و به مدت یک هفته، صبح ناشتا آن را میل نمایید. همچنین می‌توانید یک قاشق غذاخوری سیاه دانه آسیاب شده را با نصف لیوان روغن زیتون مخلوط کرده و به صورت ضماد (یعنی مانند پماد روی یک تکه پارچه تمیز) در آن قسمت از کلیه که احساس درد می‌کنید بگذارید. این عمل را روزانه یک بار و به مدت پنج روزادامه دهید. هر روز مقداری جعفری را در یک لیوان آب بجوشانید و هفت قطره روغن سیاه دانه را به آن افزوده و صبح و شب یک فنجان میل کنید. این کار را به مدت پنج روز ادامه دهید.

بی‌اختیاری ادرار

پوسته تخم مرغ را پس از شستن کامل، با حرارت مقداری تفت دهید و با مقداری سیاه دانه مخلوط کرده و بکوبید تا کاملاً نرم شود. یک قاشق چایخوری از این مخلوط را در یک لیوان شیر ریخته و آن را به هم بزنید و صبح و شب، به مدت یک هفته میل کنید.

دل پیچه و دردهای روده‌ای

به مقدار مساوی زیره و نعنا و انیسون را بجوشانید و هفت قطره روغن سیاه دانه به آن اضافه کنید. سپس با عسل خالص آن را شیرین کرده و در موقع دل پیچه و دل درد آن را بنوشید.

تب

اگر مقداری سیاه دانه را بکوبید و با کمی سکنجبین میل نمایید، تب را برطرف می‌کند.

۱٫ استفاده از سیاه دانه در طب سنتی

در هندوستان از زمان های قدیم ادویه ها کاربرد سنتی داشته اند که یک نوع آن ,یعنی سیاه دانه فعالیت های ضد میکروبی قوی دارد. علاوه بر این به عنوان ماده ی ضد عفونی کننده و نگه دارنده ی غذا نیز استفاده میشود.

سیاه دانه را گیاه ادرارآور و پایین آورنده ی فشارخون میدانند.

بیشترین اثر ضد میکروبی این گیاه روی باکتری موثر میباشد.

استفاده از این گیاه در درمان بیماری های ویروسی به زمان های قدیم برمیگردد.

از دانه های سیاه دانه در طب گیاهی به منظور درمان تعدادی از بیماری ها مثل آسم و اسهال استفاده میشود و در شرایطی مثل افزایش چربی خون اثرات کاهش دهندگی دارد. علاوه بر این برای درمان بیماری های ریوی مثل سرفه و دیگر بیماری ها موثر میباشد.

از سیاه دانه برای درمان دیابت و فشار خون بالا استفاده میکنند.

عفونت های حاصل از شیستوزومامانسوئی (کرم مکنده ی انگلی) به وسیله ی سیاه دانه درمان میشوند. کرم مکنده ی انگلی آسیب هایی به کبد وارد میکند که سیاه دانه با کاهش تعداد کرم ها در کبد و همچنین کاهش کل تخم های ته نشین شده در روده و کبد ,نقش حفاظتی خود را ایفا میکند. در ضمن تعداد تخمک های مرده در دیواره ی روده در اثر درمان با این گیاه افزایش می یابد. قابل ذکر است که داروی انتخابی برای درمان بیماری کرم انگلی خون ,استفاده می شده است.

۲٫ استفاده از سیاه دانه در طب نوین

عملکرد سیاه دانه در درمان سرطان

بعضی از عصاره های گیاهی چند پارامتر از سیستم ایمنی را فعال می کنند که برای تخریب سلول های سرطانی کاربرد دارند.

اثر سیاه دانه روی بیماری های کلیوی

TQ ,یعنی جزء اصلی روغن سیاه دانه انواعی از بیماری های کلیوی را درمان میکند. به عبارت دیگر ,از سلول های کلیه در برابر موادی حفاظت میکند که اثرات سمی روی آنها دارند. سیسپلاتین دارویی است که در شیمی درمانی استفاده میشود و برای کلیه سمی است. (TQ) اثرات جانبی مضر سیسپلاتین ,یعنی آسیب های کلیوی را کاهش میدهد.

اثر سیاه دانه روی عوارض کبدی

تترابوتیل هیدروپراکسید اثرات سمی روی کبد دارد و سیاه دانه از سلول های کبدی در برابر آن حفاظت میکند.

اثر سیاه دانه در درمان سرطان معده

TQ شیوع تومور پیش معده ای ایجاد شده با (PB) را مهار کرد و نیز توانست حدود ۶۷ تا ۷۰ درصد تکثیر آن را به طور نسبی کاهش دهد.

اثر سیاه دانه روی سرطان روده ی بزرگ

TQ با توقف فاز (G1) چرخه ی سلولی ,رشد سلول های سرطانی را مهار میکند و برای درمان سرطان کولون (سرطان روده ی بزرگ) استفاده میشود.

اثر سیاه دانه روی سرطان خون

آلفاهدرین ,یعنی ساپونین پنتاسیکلین ,از دانه های سیاه دانه جدا شده است. این ترکیب در پیشگیری از سرطان خون و درمان آن موثر میباشد.

فواید روغن سیاه دانه و ترکیبات تشکیل دهنده ی آن

دانه ها حاوی روغن فرار و غیر فرار ,پروتئین ها ,آلکالوئید ها و ساپونین (ترکیبات صابونی) هستند. مقدار زیادی از فعالیت های بیولوژیکی دانه ها نشان داده که به TQ    Thymoquinone ,یعنی جزء اصلی و تشکیل دهنده ی روغن فرار و کمی هم به روغن غیر فرار مربوط میشود. روغن فرار سیاه دانه میتواند خاصیت سم زدایی داشته باشد و اثر ضد ویروسی قوی علیه عفونت سلول ویروسی مورین دارد. روغن و دانه های سیاه دانه عملکرد ضد التهابی ,ضد توموری ,ضد میکروبی ,ضد درد و تب بری دارند.

اثر سیاه دانه روی فشار خون و هموستازی

در درمان موش های مورد آزمایش با عصاره ی دانه های سیاه دانه بیش از ۱۲ هفته تغییراتی در خون نگاره ی آنها ایجاد کرد که به شرح زیر میباشد:

افزایش در حجم سلول های پر شده و هموگلوبین (در نتیجه افزایش سطح هماتوکریت)

کاهش در غلظت پلاسمایی کلسترول ,تری گلیسیرید و گلوکز ,کاهش پلاکت ها و لکوسیت ها ,در نتیجه روغن سیاه دانه فشار خون را کاهش میدهد اما این گیاه نسبتا سمی است.

اثر سیاه دانه روی تنگی نفس 

از عصاره ی سیاه دانه برای درمان تنگی نفس استفاده میشود. سیاه دانه به واسطه بستن کانال های کلسیمی انقباض را مهار کرده و موجب شل شدن ماهیچه های صاف نای میشود. در طب سنتی از این گیاه همراه با عسل برای درمان تنگی نفس استفاده میشود.

نکات احتیاطی و موارد منع مصرف

روغن های فرار می توانند التهاب پوستی ایجاد کنند و روغن سیاه دانه محرک حساسیت پوستی است. در نتیجه روغن فرار استخراج شده از دانه ها اثرات جانبی دارند. مشخص شد کسانی که از پماد های روغن فرار سیاه دانه استفاده می کرده اند ,دچار آسیب های پوستی شدند. آسیب های پوستی شامل جوش های پراکنده همراه با تاول ,یعنی جوش چرکی ,چرکی شدید ,سوزش و پوسته پوسته شدن پوست میباشد.

اگر بیمار هستید و یا داروی خاصی مصرف می کنید قبل از مصرف از سیاه دانه و روغن آن ,حتما با پزشک مشورت کنید.

اگر باردار هستید قبل از استفاده از سیاه دانه و روغن آن ,حتما با پزشک مشورت کنید.

گیاهان ترکیبات بسیار فعالی هستند پس در استفاده از آنها حد تعادل را رعایت کرده و به اندازه مصرف کنید.

نگارخانه

Afbeeldingsresultaat voor ‫خواص گیاه سیاه دانه‬‎

سیاه دانه

Afbeeldingsresultaat voor ‫خواص گیاه سیاه دانه‬‎

سیاه دانه

Afbeeldingsresultaat voor ‫خواص گیاه سیاه دانه‬‎

سیاه دانه

Afbeeldingsresultaat voor ‫خواص روغن گیاه سیاه دانه‬‎

سیاه دانه و روغن آن

منتشر شده در : www.wikimatn.ir

منبع : ویکی متن

اگر مطلب را پسندیدید مارا در شبکه های اجتماعی محبوب کنید



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *