خار مریم و خواص آن

خار مریم

خار مریم
Afbeeldingsresultaat voor ‫عکس های گیاه خارمریم‬‎
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: گیاهان
گیاهان گلدار
رده: دولپه‌ای‌ها
راسته: گل مینا
تیره: گل‌ستاره‌ای‌ها
سرده: سیلیبوم
گونه: S. marianum

شرح گیاه

خار مریم (نام علمی: Silybum marianum) یا همچنین شناخته شده در نزد مردم ایران با اسم ماری تیغال و با نام‌های شناخته شده در جهان از قبیل نام انگلیسی خار شیری و یا خار اسکاتلندی.

گیاه خار مریم از رده دولپه‌ای‌ها، راسته گل‌مینا و تیرهٔ کاسنیان می‌باشد، این گیاه با بازه زمانی رشد هر یک سال و یا در بعضی نژادها هر دوسال بوده و خودرو می‌باشد. شکل ظاهری معمول این گیاه، گلی با رنگهای قرمز تا بنفش و برگهایی رنگ رفته و دارای رنگ سبز مایل به زرد و به‌همراه وریدهای سفید رنگ هستند.

خار مریم به رفع علائم هپاتیت (هپاتیت یعنی التهاب سلول های کبدی) ,سیروز (سیروز بیماری کبدی در مراحل پیشرفته است) و حالات التهابی کبد کمک می کند.

خار مریم یکی از مهم ترین گیاهان دارویی برای درمان اختلالات کبدی محسوب میشود. حتی یونانیان باستان نیز میدانستند که خار مریم در درمان یرقان مفید است. پزشکان قرون وسطی از این گیاه در درمان ناراحتی های کبدی و سایر ناراحتی ها استفاده می کردند و مادران شیرده نیز از برگ خار مریم برای افزایش شیر خود برای تغذیه کودک شان استفاده می کردند.

میوه ی خار مریم حاوی عنصر فعالی به نام سیلی مارین است. سیلی مارین ترکیبی حفاظت کننده از کبد است. این عنصر سلول های آسیب دیده کبد را که در اثر الکل و سایر مواد سمی ایجاد میشوند ,ترمیم میبخشد. عنصر نام برده ,از نابودی سلول های جدید کبد در اثر مواد مشابه پیشگیری می کند.

خار مریم اصالتا بومی منطقه ی مدیترانه است. این گیاه امروزه در سرتاسر نقاط دنیا از اروپا تا آسیا و از آفریقا تا آمریکای شمالی گسترده شده است. این گیاه تنومد معمولا در مناطق خشک و آفتابی رشد میکند. ساقه ی این گیاه در قسمت های فوقانی خود شاخه میدهند و ارتفاع و طول این گیاه از ۱۲۲ تا ۳۰۵ سانتی متر میرسد. برگ های خار مریم پهن و درای خال ها یا رگه های سفید است. گل های آن قرمز ارغوانی است. میوه ی ریز و پوست آن قهوه ای ,لک دار و براق است.

گیاه خار مریم به آسانی رشد میکند و در طول کمتر از یک سال به سرعت به بلوغ می رسد.

توصیف و شکل ظاهری

دارای شکل تقریباً مخروطی شکل بوده. بوته این گیاه به طور میانگین تا ۱۶۰ سانتی‌متر قطر رشد داشته است. ساقه این گیاه معمولاً درای حالت پنبه‌ای در دور خود بوده و بیشتر فضای این ساقه توخالیست. برگهای این گیاه معمولاً دارای شکل مستطیلی یا به شکل نیزه در دور خود و پراکندگی آن‌ها معمولاً چندبرگی و یا دو برگی است. سرگل خوش‌رنگ این گیاه ۴ تا ۱۲ سانتی‌متر عرض و پهنا داشته. در نیمکره شمالی این گیاه از ماه خرداد تا اواسط شهریور و در نیم‌کره جنوبی این گیاه از آذر تا اوایل بهمن می‌روید. دانه این گیاه رنگ سبز تیره و یا در بعضی نژادها سیاه می‌باشد و کاسه این گل که دانه‌ها در آن قرار می‌گیرند رنگ زرد مانندی دارد.

زیست گاه

فراوان ترین منطقه رشد این گیاه، سواحل جنوب شرقی انگلیس (که فراوانترین نقطه کره زمین، این منطقه است)، ایران، آمریکای شمالی و استرالیا و نیوزیلند می‌باشد. کاشت این گیاه، هر ساله در بین ماه‌های مارس تا آوریل انجام و برداشت آن در ماه اگوست در حدود ۲ تا ۳ هفته بعد از گل دادن این گیاه در دو مرحله (بریدن و تمیزکردن یا خرمن‌کوبی) انجام می‌شود. دانه‌های خار مریم یکی از مهمترین منابع طبیعی دارویی برای امراض کبد است، ماده سیلی مارین موجود در دانه‌های این گیاه یکی از موثرترین پادزهرها حتی برای موارد مسمویت ناشی از قارچ مهلک کلاهک مرگ نیز هست. این گل همچنین استفاده زیبایی شناختی برای تزیین باغ خانه‌ها و سبدها نیز دارد.

ترکیب شیمیایی

دانه خار مریم، دارای تقریباً ۴ تا ۶ درصد سیلی مارین و عصاره این گیاه حاوی ۶۵–۸۰ درصد سیلی مارین و ۲۰ تا ۳۵ درصد اسید چرب می‌باشند. سیلی مارین این گیاه دارای هفت نوع فلاون و لیگنان (سیلیبین نوع A، سیلیبین نوع B، ایزوسلیبین نوع A، ایزوسلیبین نوع B، سیلیکریستین، ایزوسلیکریستین و سیلیدیانین) و یک تاکسیفولین (زردینه یا رنگ ساز زرد) می‌باشد.

فرآورده های این گیاه از تخم های داخل میوه تهیه می شوند.

خواص دارویی و طریقه ی مصرف

خار مریم از نظر طب سنتی ایران گرم و خشک است.

خار مریم از آسیب دیدگی کبد در اثر مواد شیمیایی خطرناک و الکل جلوگیری میکند. سیلی مارین ضد اکسید به مراتب قوی تر از ویتامین C , E ,عصاره های استاندارد خار مریم در درمان سیروز کبدی ,هپاتیت B مزمن کبد و آسیب های وارده بر کبد در اثر مواد سمی موثر است.

سیلی مارین موثرترین عامل خنثی کننده ی مسمومیت مرگبار ناشی از خوردن قارچ سمی است. عصاره ی استاندارد این گیاه میتواند در صورت مصرف آن ,۱۰ دقیقه بعد از خوردن قارچ های مرگبار از مسمومیت مربوط پیشگیری کند. اگر قارچ سمی خورده اید و یا هرگونه مواد سمی مصرف کرده اید ,همیشه فورا خود را به پزشک برسانید.

اگر با مشکلات و ناراحتی کبد دست به گریبان هستید و یا اگر الکل زیاد مصرف می کنید(یا در گذشته زیاد مصرف می کردید) پزشک معالج شما احتمالا مصرف خار مریم را توصیه خواهد کرد.

این گیاه میتواند در رفع عارضه ی کبد در صورت مصرف زیاده از حد استامینیفون (مسکن غیر آسپرینی) موثر باشد. گیاه خار مریم همچنین در افزایش میزان جریان صفرا موثر است و به کاهش علائم بیماری پسوریازیس (نوعی بیماری پوستی) کمک میکند.لازم است از کپسول های استاندارد استفاده کنید. این توصیه بدان خاطر است که سیلی مارین موجود در تخم خار مریم را نمیتوان به راحتی جذب کرد. سیلی مارین در صورت متمرکز بودن به سرعت وارد سیستم بدن شما میشود و این ماده به صورت کپسول از فشردگی بیشتری برخوردار است. از مصرف عصاره های الکل اجتناب کنید.

میزان مصرفی توصیه شده ی این گیاه عبارت است از مصرف روزانه ی ۱۲ تا ۱۵ گرم گیاه خشک (۲۰۰ تا ۴۰۰ زمیلی گرم سیلی مارین) است. اگر به دلیل آسیب دیدگی کبد از خار مریم استفاده می کنید (آسیب دیدگی ناشی از الکل ,انواع دارو یا مواد شیمیایی) میزان توصیه شده ,مصرف روزانه سه بار ۱۲۰ میلی گرم گل خار مریم (حدود سه کپسول) است. شکل جدیدی از خار مریم به نام کمپلکس سیلمارین _فسفاتیدیل کولین نیز وجود دارد. این نوع ماده ی دارویی بهتر از خار مریم استاندارد جذب بدن میشود. در آزمایش های بالینی این داروی جدید به تنهایی بهتر از سیلی مارین در درمان اختلالات کبد عمل کرده است.

فسفاتیدیل کولین به عنوان عنصر اساسی در غشاء سلول به سیلی مارین کمک میکند تا به راحتی به غشاء سلول بچسبد. این حالت از ورود و نفوذ مواد سمی به درون سلول های کبد جلوگیری میکند. دوز مصرفی توصیه شده از کمپلکس سیلمارین _فسفاتیدیل کولین عبارت است از مصرف روزی ۲ بار ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلی گرم.

نکات احتیاطی

سازمان دارو و مواد غذایی آمریکا ,خار مریم را به عنوان یک مکمل غذایی معرفی کرده است و از این رو هیچ محدودیتی در استفاده از آن وجود ندارد. اگر طبق دستور مصرفی ,این گیاه دارویی را مصرف کنید هیچ خطری ندارد. گاهی اوقات این گیاه اثر ملین خفیف دارد. اگر چنین حالتی رخ داد ,مقداری از مواد فیبری نظیر قند ,پسیلیوم ,سبوس جو یا پکتین میل کنید. مصرف این نوع فیبر باید شلی مدفوع و هر نوع ناراحتی گوارشی را برطرف کند.

خار مریم را میتوان در کنار سایر گیاهان دارویی ,مکمل های غذایی و داروها مصرف کرد. باید از پزشک معالج خود در خصوص میزان مصرف خار مریم در صورت ابتلا به اختلال و ناراحتی کبد یا هر نوع وضعیت درمانی حاد سوال کنید.

اگر بیمار هستید و یا داروی خاصی مصرف میکنید ,قبل از مصرف خار مریم حتما با پزشک معالج خود مشورت کنید.

اگر باردار و یا شیرده هستید قبل از استفاده از خار مریم حتما با پزشک مشورت کنید.

از زیاده روی در مصرف گیاهان بپرهیزید ,زیرا گیاهان ترکیبات بسیار فعالی هستند.

خار مریم معمولاً برای مصرف مقدار کم دارای عوارض خاصی نیست. اما درصورت مصرف بیش از حد این گیاه، عوارض جانبی همچون حساسیت پوستی، اگزما، سردرد و تهوع، ضعیف شدن قوه چشایی، عرق کردن و ضعف را به همراه دارد. همچنین خار مریم باعث پایین آمدن سطح قند خون خون می‌شود. به همین دلیل به افراد دارای سطح قندخون پایین و یا دارای دیابت و کسانی که به هردلیل برای آنها داروهای مرتبط با قند خون تجویز شده، هشدار برای مصرف کردن داده می‌شود. همچنین استفاده این گیاه برای زنان باردار و یا در دوران شیردهی باید با احتیاط همراه باشد. خار مریم همچنین در گذشته برای مقوی ساختن شیر مادر به مادران داده می‌شده اما مطالعاتی در مورد مصرف این گیاه برای زنان باردار نشان داده کمی عوارض جانبی برای آنان به همراه دارد.

آزمایش‌های بالینی انجام شده

خار مریم در موارد معتددی از نظیر بیماری‌های کبد و مقابله با سرطان استفاده می‌شود. اما باید اشاره نمود آزمایش‌های علمی در بارهٔ این گیاه متناقض و ناهماهنگ بوده. در آزمایش‌های انجام شده، سیلی مارین موجود در این گیاه به طور منظم با مقدار ۴۲۰ تا ۴۸۰ میلی گرم در ۲ یا ۳ وعده به طور روزانه برای موارد آزمایشی تجویز شده است. همچنین برای امراض خاص مقدارهای بالاتر این ماده نیز تجویز می‌شده به طور مثال ۶۰۰ گرم روزانه برای فردی با بیماری دیابت نوع۲ تجویز می‌شده که نتایج بدست آمده از این آزمایش بسیار عالی و قابل توجه بوده و همچنین مقدار ۶۰۰ تا ۱۲۰۰ گرم در روز برای فردی با بیماری هپاتیت C نیز تجویز شده که البته نتایج قابل توجهی را دربرنداشته است. عصاره گیاه خار مریم به همراه عصاره گیاه قاصدک، برای رفع رنگ پریدگی پوست در حالت خماری و همچنین دفع سموم ناشی از مصرف بیش از حد الکل نیز استفاده می‌شود.

مشاهدات تجربی

در گذشته خار مریم در پزشکی سنتی چینی به عنوان یک پاک کننده درون، سم زدا، نرم‌کننده کبد و مقوی برای کیسه صفرا بوده است. اگرچه خاصیت درمانی این گیاه هنوز ناشناخته است، خار مریم بعضی مواقع از برای بیماریهای کبد (زردی یا یرقان، سیروز و هپاتیت) تجویز می‌شود، آزمایش‌های علمی بر روی حیوانات حاکی از این است که سیلی مارین موجود در این گیاه می‌تواند دارای خاصیت هپاتوپرتکتیو باشد، یعنی خاصیتی که باعث می‌شود سلول‌های کبد از سموم محافظت بشوند. سازمان تحقیقات در مورد سرطان کشور انگلیس می‌گوید: در اینترنت مواردی مشاهده شده که اذعان می‌کنند خار مریم برای کاهیدن سرعت رشد بعضی نمونه سلولهای سرطانی بسیار مفید است، اما هیچ مدرکی دال بر اثبات این موارد نیست.

استفاده غذایی

خار مریم به خاطر ارزش دارویی اثبات شده در گذشته در بین سراسر مردم جهان به عنوان نوعی غذا نیز مصرف می‌شده است. ریشه‌های این گیاه را می‌توان به طور خام یا جوشانده شده به همراه کره و یا کباب شده خورد، شاخه جوان آن را می‌توان تا ریشه برید و آن را آب‌پز نموده و مصرف کرد. در گذشته شاخه‌های خاردار تازه دور گل این گیاه را همانند کنگر فرنگی می‌خورده‌اند. همچنین ساقه این گیاه را می‌توان بعد از پاک کردن، برای رفع تلخی در طول یک شب در آب خیساند و آنرا در خورشت مصرف کرد. برگهای این گیاه را نیز می‌توان اول از خارها پاک نمود و بعنوان یک جایگزین برای اسفناج مصرف کرد و یا می‌توان به صورت خام آنرا به سالاد اضافه نمود. همچنین می‌توان با پاک کردن این گیاه، یعنی قطع کردن یا ساییدن ساقه و برداشتن برگهای خارمانند اطراف گلها و حذف گلبرگهای صورتی رنگ بصورتی که دانه‌های آنها از آن جدا نشود، می‌توان کاسه دان گل به همراه دانه‌های آن را نیز به صورت خام یا جوشانده و یا در سالاد مصرف نمود. همچنین مردمان جنوب ایران (منطقه گراش، لار و …) کاسه دان به همراه دانه‌های این گیاه را به ترشی نیز تبدیل می‌نمایند.

سمی بودن برای حیوانات

به علت موجود بودن پتاسیم نیترات در این گیاه، مشاهده شده که خوردن خار مریم برای گله گاوها و گوسفندان مضر می‌باشد. وقتی این گیاه توسط نشخوارکنندگان خورده می‌شود، باکتری موجود در معدهٔ این حیوانات ساختار مواد شیمایی را می‌شکند و باعث تولید نیترات یونی می‌شود. درنتیجه نیترات یونی همگلوبین را به متهیموگلبین تبدیل کرده و از انتقال اکسیژن جلوگیری می‌کند. نتیجه این اتفاقات باعث آسفیکسی یا اختناق می‌شود.

داروهای ساخته شده از این گیاه

در پی تحقیقات در مورد این گیاه ,داروهایی با ترکیبات خاصی در سالهای اخیر ساخته و تولید شده‌اند. اکثر این داروها به شکل کپسول در وزنهای ۷۰ تا ۱۴۰ میلی‌گرمی، عصاره مایع، محلول، یا جدیدترین داروی تولید شده، ترکیب سیلیبین فسفاتیدل کولین است. تحقیقات انجام شده روی ترکیب سیلیبین فسفاتیدل کولین نشانگر این بوده که این نوع دارو دارای تأثیر بیشری نسبت به موارد طبیعیست، چراکه فسفاتیدل کولین که یکی از اجزای کلیدی موجود در سلول بوده و باعث می‌شود، سیلیبین بهتر و آسانتر وارد محیط سلول شود.

نگارخانه

Afbeeldingsresultaat voor ‫عکس های گیاه خار مریم‬‎

خار مریم

Afbeeldingsresultaat voor ‫عکس های گیاه خار مریم‬‎

خار مریم

Afbeeldingsresultaat voor ‫عکس های گیاه خار مریم‬‎

خار مریم

منتشر شده در : www.wikimatn.ir

منبع : ویکی متن

اگر مطلب را پسندیدید مارا در شبکه های اجتماعی محبوب کنید



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *