برنج و خواص آن

برنج

سه نوع برنج رایج مصرفی، برنج قهوه‌ای، برنج قرمز و برنج تایلندی سفید و یک نوع سیاه وحشی

برنج از مهم‌ترین غلات و اقلام غذایی جهان است.

نیمی از جمعیت جهان، به برنج به عنوان یک غذای اصلی وابسته هستند.

هم‌اکنون «ده‌ها هزار نوع برنج» در جهان وجود دارد، اما این‌ها در دو زیرگونه کلی جای می‌گیرند.

دو زیرگونه اصلی شامل برنج «جاپونیکا» با نام علمی Oryza sativa japonica و برنج «ایندیکا» با نام علمی sativa indica می‌شوند.

فصل بریدن برنج در روستای گلرودبارلاهیجان – گیلان

Oryza sativa - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-232.jpg

شواهد پیدایشی نشان می‌دهد که برنج در ۸۲۰۰ – ۱۳۵۰۰ سال پیش در دره رودخانه پرل چین سرچشمه گرفته است.

پیشتر، اسناد باستان شناسی حدس می‌زدند که برنج در دره رودخانه یانگ تسه در چین اهلی شده باشد.

برنج از آسیای شرقی، به مناطق جنوبی تر و آسیای جنوبی گسترش یافت. برنج به اروپا از آسیای غربی و به آمریکا توسط استعمارگران اروپایی معرفی شد.

ارتفاع برنج تا ۱/۵ متر میرسد.

میوه ی برنج به شکل خوشه ای متشکل از سنبلک ها در انتهای ساقه قرار دارد و یک دانه برنج در آن وجود دارد که شلتوک نامیده میشود.

منشاء برنج از آسیا است و در حدود ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد در هند و چین کشت می شده است.

برنج بعد ها به ژاپن ,سبلان و دیگر نقاط استوایی کره ی زمین راه یافت و در قرن هفتم میلادی مصریان نیز شروع به کشت آن کردند.

نمونه های مرغوب آن در شمال و جنوب ایران و نواحی گرمسیر فارس و اصفهان کاشته میشود.

به طور کلی دو نوع برنج وجود دارد :

نوعی که دانه ی آن دراز و کشیده و باریک است که به نام برنج صدری معروف است.

دیگری که دانه ی آن ریز و گرد می باشد و به نام برنج چینی یا ژاپنی شهرت دارد.

نوعی برنجی که ایرانیان و مردم بیشتر کشور ها مصرف می کنند ,برنجی است که شلتوک و پوسته ی خارجی آن گرفته شده است.

رنگ اصلی برنج وقتی که در پوسته است قهوه ای است و برنج قهوه ای نامیده میشود.

برنج سفید ,برنجی است که پوسته ی خارجی آن جدا شده که عاری از ویتامین B1 است و اشخاصی که منحصرا از این نوع برنج تغذیه میکنند و غذای دیگری مصرف نمیکنند ,به بیماری بری بری دچار میشوند.

بنابراین برای استفاده از تمام ویتامین ها و مواد معدنی برنج بهتر است از برنج قهوه ای که غشاء خارجی آن نشده است استفاده شود.

ولی باید توجه داشت که هضم برنج قهوه ای کمی مشکل تر از هضم برنج سفید می باشد.

نوع دیگر ,برنج وحشی است که سیاه رنگ و باریک تر و دراز تر از برنج صدری است.

این نوع برنج هم دارای مواد معدنی و ویتامین های بی شمار است ولی هضم آن کمی مشکل است و بهتر است که به صورت مخلوط با برنج سفید مصرف شود.

ترکیبات شیمیایی

در برنج ماده ای به نام اوریدین وجود دارد که خاصیت ضد التهاب عصبی دارد.

برنج از لحاظ مواد غذایی بسیار غنی است.

البته همانطو که گفته شد هنگامی که پوسته ی قهوه ای آن را میگیرند ,مقداری از ویتامین های خود را از دست می دهد.

از دیگر مواد موجود در برنج میتوان به انرژی ,آب, پروتئین ,نشاسته ,کلسیم ,فسفر ,آهن ,سدیم ,پتاسیم و ویتامین های B1 , B2 , B3 اشاره کرد.

مقدار ویتامین B1 در برنج سفید یک ششم برنج قهوه ای ,مقدار ویتامین B2 نصف و ویتامین B3 به مقدار یک سوم برنج قهوه ای میباشد و مواد معدنی آن به مقدار بسیار زیادی در برنج سفید کاهش می یابد.

پوست یا شلتوک برنج که در مراحل کوبیدن از آن جدا میشود ,سبوس برنج نامیده میشود و منبع ویتامین ها و مواد معدنی است.

ترکیبات سبوس برنج شامل انرژی ,آب ,پروتئین ,چربی ,نشاسته ,کلسیم ,فسفر ,آهن ,پتاسیم و ویتامین B1 و B3 است.

غشای قهوه ای رنگ برنج نیز که در اثر به هم سائیدن در دستگاه های مخصوص و یا در موقع شستن زیاد از برنج جدا میشود ,سرشار از ویتامین ها و مواد معدنی و پروتئین است.

خواص دارویی برنج

در طبیعت آن اختلاف نظر وجود داشته بعضی آن را گرم و بعضی سرد و بعضی معتدل میدانند ولی در درجه دوم ,خشک بودن آن اتفاق نظر وجود دارد.

برنج قهوه ای خاصیت ضد التهاب عصبی دارد.

خوردن برنج تحریکات معده و روده را کم میکند.

از جوانه ی برنج نوعی مالت تهیه میشود که به عنوان مقوی معده به کار میرود.

اگر برنج رادر آب بپزید ,آب حاصل درمان کننده ی اسهال و اسهال خونی است. آب برنج را میتوان به اطفال شیر خوار نیز داد.

برای شست و شوی زخم ها از آب برنج استفاده کنید.

آب برنج را میتوان برای درمان ورم های روده ای و استفراغ های خونی به کار برد.

دم کرده ی ریشه و ساقه های زیر زمینی برنج برای زیاد شدن ترشحات ادرار مصرف میشود.

برای درمان تب ,بدن و سر را با برنج کمپرس کنید.

برنج خواب آور است.

تشنگی را برطرف میکند.

زیاده روی در خوردن برنج موجب ازدیاد وزن میشود.

خوردن برنج تولید اسپرم میکند.

برنج را اگر با شیر و شکر مخلوط کنید و بخورید ,بسیار مقوی است و نیروی جنسی را تقویت میکند و همچنین چاق کننده میباشد.

برای برطرف کردن دل بهم خوردگی و استفراغ ,برنج را با دوغ تازه بخورید.

اگر برنج سفید را در آب خیس کنید ,آب آن برای درمان اسهال و قطع قاعدگی مفید است.

آب جوشانده ی برنج را که آبکش میکنید ,دور نریزید ,با این آب جواهرات خود را بشویید تا آنها را جلا دهد.

برای رفع التهاب پوست ,برنج را با نشاسته یا پودر تالک مخلوط کرده و به پوست بمالید.

ثابت شده است که خوردن برنج برای درمان فشارخون بسیار مفید است.

خوردن برنج قند خون را در حالت تعادل نگه میدارد.

رژیم برنج برای اختلالات کلیوی مفید است.

رژیم برنج برای مبتلایان به بیماری پسوریازیس (پسوریازیس نوعی بیماری پوستی است.) نیز بسیار مفید است.

در درمان پیچش شکم و زخم روده، اختناق رحم، امراض کلیه و مثانه نافع است.

خوردن آن با دوغ تازه و سماق، تسکین دهنده حرارت و تشنگی و درمان اسهال صفراوی است.

برنج پخته در اشخاص حرارتی تولید حرارت و در رطوبتی‌ها ایجاد رطوبت می‌کند، به همین دلیل اغلب پزشکان د هنگام بیماری خوردن آن را منع کرده‌اند، ولی در زمان سلامتی آن را کاملاً تجویز می‌کنند، چون باعث طول عمر و صحت مزاج است.

برنج دارای حالت جمع‌کنندگی و یبوست آور است و به تنهائی خاصیت غذائی کمی دارد.

برای پیچش شکم، اسهال، بیماری کبدی، برنج پخته مفید است.

برنج هرگاه با دوغ تازه یا ماست و یا سماق خورده شود، انواع اسهال صفراوی و التهابات و حرارت معده را از هر نوع عطش، استفراغ را نیز برطرف می‌کند، به خصوص شیر برنج تهیه شده از شیر بز برای اسهال مفید است، حتی اسهالی که همراه شکم پیچه باشد.

برای درد دور ناف یا به قولی ناف افتادگی، پلوئی که با پیه پشت بز چرب شده باشد، یا در صورت عدم وجود با روغن حیوانی بسیار مفید است.

خوردن برنج پخته باعث دیدن خوابهای خوب می‌شود، به شرط آنکه در خوردن آن زیاده روی نشود.

خوردن آب برنج پخته مخلوط با شیر برای نرم کردن سینه بسیار خوب است.

تنقیه آب برنج پخته جهت زخم روده و معده نافع است.

پاشیدن پودر خاک برنج بر روی زخم های تازه مفید است.

نوشیدن سوپی از آرد برنج با پیه کبد بز جهت اسهال شدید و بیماری های حاصله از آن و زخم روده بسیار مؤثر است.

آب برنج شلتوک ساقط کننده جنین است.

برای خونریزی دماغ، به بینی کشیدن پودر و گردی که در موقع برنج کوبی بدست می‌آید، مفید است.

برخی آش تهیه شده از پوسته برنج که کاملاً سرند نکرده باشند، را برای تقویت دهی رشد مو مفید می‌دانند.

مضرات برنج

برنج برای اشخاصی که دچار قلنج یا مستعد قولنج هستند، خوب نیست.

پوسته کاملاً سرند نکرده برنج را برخی افراد مسموم کننده و برخی دیگر عامل سردرد دانسته‌اند.

استفاده از هر ماده یا گیاهی به اندازه خوب است ولی به شرط آنکه در مصرف آن زیاده روی نشود.

اگر دارو مصرف می کنید یا تحت درمان هستید ,قبل از استفاده از هر نوع ترکیبی با پزشک معالج خود مشورت کنید.

تولید و تجارت برنج

۲۰ کشور تولید کننده بزرگ برنج بر حسب —۲۰۱۱
(میلیون تن)
 چین ۲۰۲٫۶
 هند ۱۵۵٫۷
 اندونزی ۶۵٫۷
 بنگلادش ۵۰٫۶
 ویتنام ۴۲٫۳
 تایلند ۳۴٫۵
 میانمار ۳۲٫۸
 فیلیپین ۱۶٫۶
 برزیل ۱۳٫۴
 کامبوج ۸٫۷
 ژاپن ۸٫۴
 ایالات متحده آمریکا ۸٫۳
 کره جنوبی ۶٫۳
 پاکستان ۶٫۱
 مصر ۵٫۶
 ماداگاسکار ۵٫۰
 نیجریه ۴٫۵
 نپال ۴٫۴
 سری‌لانکا ۳٫۸
 لائوس ۳٫۵

تولید جهانی برنج

تولید جهانی برنج

گیاه‌شناسی

برنج گیاهی است که دارای ارقام زودرس (طول دورة رشد ۱۳۰ تا ۱۴۵ روز)، متوسط رشد (۱۵۰ تا ۱۶۰ روز) و ارقام دیررس (۱۷۰ تا ۱۸۰ روز) می‌باشد.

نمایی از خزانه برنج (توم بجار؛ توم بیجار) در شالیزارهای خلیفه محله شلمان در استان گیلان

ریشه برنج

ریشه برنج سطحی و افشان بوده و حداکثر در عمق ۲۰ تا ۲۵ سانتی‌متری خاک نفوذ می‌نماید.

در این گیاه به غیر از ریشه‌های جنینی از محل گره‌ها نیز ریشه بوجود می‌آید.

هر چقدر رشد برگها بیشتر باشد بر رشد ریشه‌ها هم افزوده شده و در نتیجه می‌توان گفت که با افزایش تعداد پنجه‌ها تعداد برگی بیشتر شده و در نتیجه رشد ریشه‌ها نیز زیادتر می‌گردد.

در زمان بازشدن گلها و به خوشه رفتن برنج ,رشد ریشه حداکثر مقدار خود را دارد.

ساقه برنج

برنج ساقه بلند آمریکا

ساقه برنج بندبند و تو خالی بوده و در فواصل مختلف ساقه جداره‌های سختی قرار دارد که در آن قسمت‌ها ,ساقه توپر می‌باشد و گره نام دارد.

فاصله بین دو گره را میان گره می‌نامند.

بین سلول‌های ساقه فضایی بین سلولی زیادی وجود دارد که باعث می‌شود قسمتی از اکسیژن مورد نیاز ریشه از طریق منافذ تامین شود.

برگهای این گیاه کشیده و دارای رگ برگهای موازی بوده و بدون دمبرگ است و قاعده برگ پهن تر از سایر نقاط آن می‌باشد؛ و قسمتی از ساقه گیاه یا تمام محیط آنرا احاطه کرده که آنرا غلاف یا نیام می‌نامند.

در قاعده برگ در طرفین غلاف دو صفحه کوچک یا بزرگ بنام گوشوارک (Stipule) وجود دارد.

همچنین در محل اتصال غلاف به ساقه زائدهٔ کوچکی بنام زبانک (Liyule) وجود دارد.

همچنین تعداد گره‌ها در این گیاه از ۱۰ تا ۲۰ عدد تغییر می‌یابد.

ارتفاع بوته‌های برنج در ارقام مختلف از ۵۰ تا ۱۵۰ سانتی‌متر و گاهی اوقات تا ۲۰۰ سانتی‌متر تغییر می‌یابد.

برگ برنج

برگهای این گیاه متناوب بوده و در دو جانب متقابل ساقه قرار دارند.

تعداد برگها در ارقام مختلف برنج متفاوت بوده، در ارقام زودرس ۱۴ تا ۱۵ برگ، در ارقام متوسط‌ رس ۱۶ تا ۱۷ برگ و در ارقام دیررس تعداد برگها ۱۸ تا ۱۹ برگ بر روی هر ساقه می‌باشد.

افزایش دمای هوای پیرامونی در زیاد شدن سطح برگ اثر تعیین کننده‌ای داشته و موجب بیشتر شدن تعداد برگها می‌گردد.

در مقادیر مساوی شاخص سطح برگ ,بوته‌هایی که برگهای کوچک و زیادتر دارند از بوته‌هایی که برگهای بزرگ و اندک دارند بهترند.

پنجه‌زنی

پنجه‌ها به جوانه‌های اولیه گفته می‌شوند که در صورت مساعد بودن شرایط آب و هوایی تبدیل به ساقه می‌شوند.

از مرحله ۴ تا ۵ برگی شدن گیاه پنجه‌زنی آغاز می‌گردد.

پنجه‌ها در مراحل اولیه رشد برای تأمین مواد غذایی خود از ساقه اصلی استفاده می‌کنند و این عمل تا ظهور حداقل ۳ برگ و ۴ ریشه ادامه می‌یابد.

موقعی که نشاءها از خزانه به زمین اصلی منتقل شدند پنجه‌زنی شروع شده و تا یک ماه بعد نیز ادامه می‌یابد.

پس از پایان یک ماه رشد پنجه‌ها به حداکثر خود رسیده و پس از آن از تعداد آنها کاسته خواهد شد.

شرایط اقلیمی به ویژه آب و هوا در رشد پنجه‌ها بسیار مهم و مؤثر می‌باشد.

قدرت تولید پنجه در برنج خیلی زیاد بوده بطوری که هر بوته برنج معمولاً ۴ تا ۵ پنجه تولید می‌نماید.

گرده افشانی و لقاح

برنج گیاهی است خود گشن و بین صفر تا ۳ درصد دگرگشنی دارد.

گرده افشانی تقریباً هم‌زمان با بازشدن گلها در شرایط طبیعی روی می‌دهد.

دمای مطلوب برای گرده افشانی در حدود ۳۱ تا ۳۲درجه سانتی‌گراد است.

در دمای پایین‌تر از ۱۰ تا ۱۳ درجه سانتی‌گراد و همچنین بالاتر از ۶۰ درجه سانتی‌گراد گرده‌افشانی متوقف می‌گردد.

خشکی و دمای پایین می‌تواند روی گرده افشانی اثر منفی داشته باشد.

حداقل دما برای انجام عمل لقاح ۱۵ درجه سانتی‌گراد می‌باشد. زمان بازشدن گلها ۸ صبح الی ۲ بعدازظهر است.

گونه‌های جهانی برنج

در جهان بیش از ۱۲۰٫۰۰۰ گونه برنج وجود دارد.

اتحادیه اروپا و سازمان‌های گمرک کشور های عضو برای ارزیابی و دریافت عوارض وارداتی بین ۵۰۰۰ تا ۱۸۰۰۰ گونه برنج را طبقه‌بندی و تفکیک کرده‌اند.

گونه‌های عمده برنج

  • گونهٔ جاوه‌ای
  • گونهٔ ژاپنی
  • گونهٔ هندی

برنج ایرانی

عکسی از خوشه‌های برنج، آماده برداشت در شالیزارهای استان مازندران

از گونهٔ ایرانی می‌توان به گرده. دابو. طارم، چرام۱، چرام۲. صدری (شامل انواع دم سیاه، دم زرد و دم سرخ)، بینام، علی-کاظمی، چمپا و… اشاره کرد از تیپهای اصلاح نژاد شده و پرمحصول می‌توان از سفیدرود و خزر نام برد.

برخی از ارقام برنج در منطقه شمال ایران، بطور مشخص استان گیلان، شامل ارقام ایندیکایی چون غریب، هاشمی، حسنی و گرده می‌باشند که بنظر می‌رسند در نتیجه انتخاب سنتی توسط کشاورزان (و احتمالاً در ادامه تعدادی نیز در پی انتخاب توسط محققین) هر یک در نواحی جلگه‌ای و دره‌ای استان گیلان به ترتیب شالیزارهای مناطق اطراف شهرستان‌های صومعه سرا، فومن، تالش، و طارم به مرور زمان حاصل شده‌اند.

یک نوع برنج در منطقه سیروان ایلام طی سالهای طولانیست که کشت می‌شود به نام برنج عنبربو که بسیار خوش عطر و مزه می‌باشد ولی چون به نسبت وسعت آن منطقه کشت می‌شود به فروش انبوه نرسیده است اما این چند سالی است که به کردستان عراق و تهران نیز صادر می‌شود.

همچنین در سمت غربی اصفهان و زاینده رود برنجی به اسم لنجون کشت میشود که هنگام پخت قد کشیده و نامنظمی پیدا میکنند، رنگ آن اندکی متمایل به زرد بوده و طعم و عطر خاصی دارد. بدلیل خشکسالی های اخیر کشت برنج در اصفهان کاهش پیدا کرده است.

میزان کشت برنج در ایران

استان مازندران رتبه اول(۹۳۸۷۳۲٫۱۹) و استان گیلان (۷۴۱۲۴۱٫۹)، استان گلستان (۲۲۹۴۵۴٫۹۹)، استان فارس (۲۲۶۲۹۶٫۷۲)و خوزستان(۲۱۹۸۰۹٫۱۵)و پارس آباد (دشت مغان) در رتبه‌های بعدی از نظر میزان تولید قرار دارند.

در سال ۱۳۸۵، ۶۲۰٫۰۰۰ هکتار سطح زیر کشت برنج بوده و ۲۶۱۲۱۷۴٫۳۴ تن شلتوک برنج تولید شده‌است.

در استان های مازندران و گیلان برنج مرغوب و در استانهای دیگر برنج پرمحصول کاشت می‌شود.

در پارس‌آباد مغان بیشتر ارقام باکیفیت از لحاظ غنی بودن عناصر غذایی (آهن، روی، کلسیم و…)به علت گرم سیر بودن منطقه نسبت به سایر مناطق کشور از رتبه خاصی برخوردار است.

همچنین برنج بومی لنجان نیز از جمله برنج‌های معطر است که به نام برنج لنجان معروف بوده و در استان اصفهان می‌توان یافت.

مکان نگه‌داری برنج در ایران

اگر برنج روی دست کشاورزان مانده‌باشد، ممکن‌است باعث انبار کردن آنها شود بطوریکه حتی برنج‌ها را در فضای باز نگه می‌دارند و فقط یک پلاستیک بر رویش می‌کشند.

روستاییان گیلان و مازندران برای نگه‌داری و انبار کردن ساقه‌های شالی از کندوج استفاده می‌کنند.

در منطقه مغان برنج سفید که بیشتر از نوع رقم هاشمی هست را در کیسه‌های ۵۰ کیلویی در انبارها و شلتوک را روی چهارپاهای فلزی در بیرون از انبار قرار داده و می‌پوشانند تا از گزند موشهای انبار در امان باشد.

برداشت مکانیزه شالی در خلیفه محلهشلمان -استان گیلان

شرایط مناسب برای کشت برنج

دما: میانگین دمای مورد نیاز برنج هنگام رشد باید بین ۲۰ تا ۳۷ درجه سانتیگراد باشد. پایین بودن دما در اوایل فصل زراعی یا آبیاری مزرعه با آب سرد سبب می‌شود که زمان رسیدن دانه‌ها به تأخیر افتد. بالا بودن دما هم موجب کاهش تعداد سنبلچه‌ های بارور و وزن دانه‌ها می‌شود.

نور: نور هم یکی از عوامل مؤثر در رشد گیاه است. شدت نور در اوایل فصل زراعی شاید عامل محدود کننده‌ای برای رشد برنج به حساب آید. اما با نزدیک شدن به پایان فصل زراعی، بویژه موقع تشکیل خوشه، رقابت برای جذب نور بین بوته‌ها افزایش می‌یابد.

رطوبت: مناسب‌ترین میزان رطوبت برای گلدهی گیاه برنج، ۷۰ تا ۸۰ درصد است. رطوبت کمتر از ۴۰ درصد، عامل بازدارنده‌ای برای گلدهی گیاه به شمار می‌رود. وزش باد و ریزش باران و تگرگ، در زمان گلدهی زیانبار است. همچنین بارندگی موقع برداشت محصول هم عملیات مربوط به خشک شدن محصول را به تأخیر می‌اندازد. برنج، کلاً گیاه آب دوستی به شمار می‌رود، ولی آبزی نیست. چون ریشه گیاهان آبزی قادر نیست که تارهای کشنده و ریشه‌های فرعی تولید کند. در حالی که ریشه برنج هم تار کشنده و هم ریشه فرعی دارد.

آب: آب مورد نیاز برنج از سایر غلات بیشتر است. هشتاد درصد آب مورد نیاز محصول برنج تولید شده در جهان بویژه در نقاط استوایی، از آب باران تأمین می‌گردد. ۲۰ درصد باقی‌مانده را از آب رودخانه و آب چاه تأمین می‌نمایند. نتایج بدست آمده نشان داده که اگر دمای آب کمتر از ۱۹ درجه سانتیگراد باشد، زمان رسیدن دانه به تأخیر می‌افتد. اگر هم از ۳۰ درجه بیشتر باشد، گسترش ریشه و میزان عملکرد گیاه برنج به دلیل محدود بودن اکسیژن موجود در آب، کم می‌شود و بازدهی گیاه کاهش می‌یابد.

خاک: برنج در خاکهای مختلف، از فقیر تا غنی که تنها آب مورد نیاز گیاه تأمین باشد به عمل می‌آید. البته مقدار آب مصرفی در خاکهای سبک بیش از خاکهای سنگین است. مناسب‌ترین خاک برای کشت برنج، خاک رسی با لایه غیرقابل نفوذ در عمق ۵۰ تا ۱۵۰ سانتیمتری و همراه با مقدار زیادی مواد آلی است. برنج اصولاً نسبت به شوری خاک و شوری آب مقاوم است. در صورتی که آب کافی برای شستشوی نمک خاک وجود داشته باشد، می‌توان از برنج برای اصلاح خاکهای شور استفاده نمود.

ارزش غذایی

برنج
Rice p1160004.jpg
مواد مغذی در هر ۱۰۰ گرم (۳٫۵ اونس)
انرژی ۱٬۵۲۷ کیلوژول (۳۶۵ کیلوکالری)
کربوهیدرات‌ها ۸۰ g
قندها ۰٫۱۲ g
فیبر ۱٫۳ g
چربی ۰٫۶۶ g
پروتئین ۷٫۱۳ g
آب ۱۱٫۶۱ g
تیامین (ویتامین ب۱) ۰٫۰۷۰۱ میلی‌گرم (۵٪)
ریبوفلاوین (ویتامین ب۲) ۰٫۰۱۴۹ میلی‌گرم (۱٪)
نیاسین (ویتامین ب۳) ۱٫۶۲ میلی‌گرم (۱۱٪)
پانتوتنیک اسید (ویتامین ب۵) ۱٫۰۱۴ میلی‌گرم (۲۰٪)
ویتامین ب۶ ۰٫۱۶۴ میلی‌گرم (۱۳٪)
کلسیم ۲۸ میلی‌گرم (۳٪)
آهن ۰٫۸۰ میلی‌گرم (۶٪)
منیزیم ۲۵ میلی‌گرم (۷٪)
منگنز ۱٫۰۸۸ میلی‌گرم (۵۴٪)
فسفر ۱۱۵ میلی‌گرم (۱۶٪)
پتاسیم ۱۱۵ میلی‌گرم (۲٪)
روی ۱٫۰۹ میلی‌گرم (۱۱٪)
درصدها نسبی‌اند

نگارخانه

Afbeeldingsresultaat voor ‫عکس های برنج‬‎
برنج
Afbeeldingsresultaat voor ‫عکس های برنج‬‎
برنج
Afbeeldingsresultaat voor ‫عکس های برنج‬‎
مزرعه برنج
Afbeeldingsresultaat voor ‫عکس های برنج‬‎
مزرعه برنج
Afbeeldingsresultaat voor ‫عکس های برنج‬‎
مزرعه برنج
Afbeeldingsresultaat voor ‫عکس های برنج‬‎
برنج
Afbeeldingsresultaat voor ‫عکس های انواع  برنج خام‬‎
برنج
Afbeeldingsresultaat voor ‫عکس های انواع  برنج‬‎
برنج
Afbeeldingsresultaat voor ‫عکس های انواع  برنج‬‎
برنج
Afbeeldingsresultaat voor ‫عکس های انواع  برنج‬‎
برنج
Afbeeldingsresultaat voor ‫عکس های انواع  برنج‬‎
برنج
Afbeeldingsresultaat voor ‫عکس های انواع  برنج‬‎
برنج تیره
منبع : ویکی متن

اگر مطلب را پسندیدید مارا در شبکه های اجتماعی محبوب کنید



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *